Bijenhotel in tuin
Misschien is het jou wel opgevallen en heb je gemerkt dat de voorruit van je auto, na een lange rit, niet meer vol hangt met dode insecten. Wellicht vind je het fijn dat je niet steeds opnieuw moet schrobben maar in feite is het een triest verhaal. Het aantal vliegende en kruipende insecten daalt namelijk elk jaar en dit is niet goed voor de mensenpopulatie en zijn andere bewoners. Een paar procentpuntjes minder per jaar is niet erg zou je denken maar, het heeft helaas desastreuze gevolgen. Het wetenschappelijk tijdschrift, ‘Proceedings of the National Academy of Sciences’ heeft in januari 2021 een rapport gepubliceerd over de insectensterfte. Verschillende entomologen of experts op vlak van de insectenpopulatie, deed dit na een onderzoek dat zich wereldwijd uitstrekte. Hun grote bekommernis is dat, indien het zo doorgaat, alle insecten uitgestorven zijn binnen enkele jaren.

Maar, er is ook hoopgevend nieuws want wij, de aardbewoners op twee benen, kunnen deze sterfte een halt toeroepen of, op zijn minst de schade beperken. Door het plaatsen van één of meerdere bijenhotels in je tuin, help je deze kleine schepsels te overleven én zich voort te planten. Wanneer het verdere bestaan van onze planeet afhangt van onze eigen inbreng en interacties, dan zijn we als bewust mens verplicht om onze bijdrage te leveren. Je moet maar zo denken; indien alle insecten zouden verdwijnen stopt het leven op aarde maar, indien de mens verdwijnt herstelt de natuur zich helemaal.

Hebben we insecten nodig?

De veranderingen in het klimaat, het gebruiken van schadelijke en vervuilende stoffen, het uitroeien van hun habitat en overexploitatie zijn de grootste oorzaken waarom insecten massaal sterven. Wanneer één bepaald soort uitsterft nemen ze andere soorten, die van hen afhankelijk zijn, mee de dood in. We verliezen hierdoor een groot deel van de levensketen in het ecosysteem, iets wat immens belangrijk is voor het voortbestaan van de mens. Insecten zijn niet zomaar zoemende en kruipende ongedierten, ze leveren medicijnen, zorgen voor het bestuiven van planten in onze voedselketen en dienen als voedsel voor andere diersoorten.

Wanneer het aantal insecten daalt, is dit altijd een indicatie voor het uitsterven van andere soorten. Het verminderen van biomassa, door insectensterfte, beïnvloedt de functionaliteit en de veerkracht van het ecosysteem, de regelmaat in de voedselketen én de interactie tussen verschillende soorten. Minder bestuiving van planten die dienen als voedsel betekent het wegvallen van de stabiliteit van verschillende ecosystemen. Vooral niet vergeten dat, naast het bestuiven van planten, insecten ook zorgen voor het verspreiden van zaden, het afbreken van organische materialen én het opruimen van uitwerpselen en kadavers.

Je tuin als gastenverblijf voor insecten

Steeds meer trekken mensen weg uit de stad omdat wonen in steden nadelig is voor de gezondheid. Op het platteland is de lucht schoner, ligt het tempo iets lager en kan men genieten van alles wat de natuur te bieden heeft. Een huis met een onderhoudsvriendelijke tuin is, vooral wanneer er kinderen zijn, het ideale plekje om te wonen. Vaak zie je dan ook een strak grasperk met hier en daar wat bloemen en, in het beste geval, ook een paar boompjes. Nergens groeit onkruid en indien er toch een paar hardnekkige paardenbloemen opduiken in het gazon, wordt de gifspuit boven gehaald. Op ecologisch vlak is dit ei zo na hetzelfde als zou je je tuin helemaal bedelven onder het beton of asfalt.

Dit is niet de gedroomde habitat voor insecten en ook al ziet je tuin er netjes uit, toch werk je op die manier niet mee aan het behoud van de insectenkolonies. Het opbergen van de onkruidverdelgers én het plaatsen van een insectenhotel is een eerste kleine maar belangrijke stap in de goede richting.

We mogen wat minder netjes zijn

Dr. Lusha Tronstad, zoöloge en hoofd van het onderzoek naar ongewervelde dieren aan de universiteit van Wyoming USA, stelt dat we met z’n allen een beetje luier mogen worden. Niet dat je op die manier de wereldpopulatie van insecten gaat redden maar wél die in je eigen omgeving. De bezorgdheid van Dr. Tronstad gaat vooral uit naar de westerse hommel die reeds voor 93% verdwenen is. Het zijn vooral zij die zorgen voor het bestuiven van planten in onze voedselketen en het is niet moeilijk te raden wat er gebeurt – of niet meer gebeurt – als het laatste exemplaar verdwenen is. Een gedeelte van je tuin ongemoeid laten, wat de buren ook zeggen, is goed voor deze hommels en talrijke andere insecten die jouw accommodatie gebruiken als leefplek. Afgevallen bladeren, takjes, onkruid en wilde bloemen is een paradijs voor alles wat kriebelt, zoemt en vliegt. Als je weet dat, van de 3 miljard vierkante meter die Nederland rijk is aan tuinen, de helft niet beplant is, dan begrijp je dat het zoveel beter kan.

Geen woning? Dan maar op hotel

Een insektenhotel is zoveel meer dan een mooi ogend houten bakje met gaatjes in. In de handel kun je heel wat verschillende modellen vinden maar, naast het decoratieve effect, hebben ze vaak niet veel nut voor de insecten zelf. Een goed insektenhotel moet voldoen aan een aantal voorwaarden want, indien je deze niet naleeft, kan het zelfs gevaarlijk zijn voor hun gezondheid. Slakkenhuisjes, kleine stukjes hout of plankjes, zaagsel of dennenappels zijn dingen die niet thuishoren in een vier sterren insectenhotel. Ook de gebruikte bamboestokjes schieten vaak hun doel voorbij omdat ze aan beide kanten open zijn en niet de geschikte maat hebben voor bijen. Hout dat bewerkt werd met chemicaliën is al helemaal niet te gebruiken.

Wat is nu een goed insektenhotel ?

Wil je meewerken aan het in stand houden van de insecten en sta je op het punt een insectenhotel aan te schaffen, dan zijn er een aantal puntjes waar je vooral rekening mee moet houden. Het liefst van al houden bijen en andere insecten van natuurlijke materialen die niet behandeld werden en zo ongerept mogelijk zijn. Een aantal stenen of houtblokken, naast en op elkaar gestapeld zullen een prima plekje zijn voor kruipende insecten. Bijen vinden het vooral heerlijk als ze zich kunnen verstoppen in kleine gaatjes die tussen twee en tien millimeter groot zijn. De boorgangen zijn best lang want dan kunnen ze verschillende nestcellen na elkaar leggen. Heb je stengels in je hotelletje, kijk dan na of ze niet aan beide kanten geopend zijn. Indien dat niet zo is gaan bijen daar heus niet nestelen. Ze houden niet van splinterig maar hard hout, dat ook minder intrekkend vocht zal toelaten. Net als mensen vinden ze het ook niet fijn als het binnen regent. Zorg daarom altijd voor een beschut plekje tegen inslaande regen of een afdakje. Zo blijft het binnen lekker droog en gaat het hout ook minder snel rotten of schimmelen. Ben je genereus en denk je dat je de insectenpopulatie helpt met een groot hotel, dan is dit eigenlijk niet echt een goed idee. Insecten zijn solitaire broeders en indien ze met teveel op elkaar gepakt zitten, is dit aantrekkelijk voor parasieten. Het is daarom beter om een aantal kleinere hotelletjes op te hangen dan één groot. Uiteraard kun je ook een goed werkend insektenhotel hotel bestellen via deze site. 

https://www.nationalgeographic.nl/dieren/2021/01/insecten-verdwijnen-razendsnel-maar-we-kunnen-ze-nog-redden

http://www.louisbolk.org/news/264/164/100-Bijenhotels-geplaatst-voor-onderzoek/d,NLactueel

https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0006320719317823?via%3Dihub